|
Registracija | Prijavi se!


Gornje Nerodimlje (Uroševac)



Samo pet kilometara zapadno od Uroševca, na obroncima Šar planine, na najvišoj koti u kanjonu Nerodimke, sve doskora nalazili su se ostaci srpskog srednjovekovnog grada Nerodimlja - nekadašnjeg sedišta istoimene župe i prestonice Nemanjića.

Naime, već u ranom srednjem veku na tom mestu postojala su naselja Gornje i Donje Nerodimlje.

Na brdu koje ih razdvaja u drugoj polovini XIII veka sagrađen je veliki i dobro utvrđen grad, a nešto kasnije i dvorac, u kome je dugo vremena stolovao kralj Milutin, koji je tu, u Nerodimlju, 1321. godine i umro.

U istorijskim izvorima ovaj, za Srbe izuzetno značajan srednjovekovni grad, pominje se i kao Porodim ili Porodimlje. U njemu je jedno vreme boravio kralj Stefan Dečanski. Istoričari takođe beleže da je u dvoru u Nerodimlju 1371. godine okončao život i car Uroš, poslednji veliki Nemanjić, koji se na čelu srpske države nalazio od 1355. godine.

Sukob u Nerodimlju se 1331. godine dogodio žestok sukob između Stefana Dečanskog i njegovog sina Dušana, koji je od tada postao kralj, a 1346. proglašen za cara tada velike i moćne Srbije. Porodični sukob, kako su utvrdili istoričari, završio se neslavno za oca Stefana, koji je bekstvom u obližnji utvrđeni grad Petrič pokušao da se izbavi nevolje, ali ga je tu Dušan sa svojom pratnjom sustigao, a onda je uz jako obezbeđenje sproveden u Zvečan, na istoimenom brdu kod Kosovske Mitrovice, gde je zatočen.

Tokom XIV veka na prostorima Nerodimlja, tadašnje prestonice Nemanjića, podignuto je nekoliko crkava i manastira. Tako su u Gornjem Nerodimlju sagrađeni manastir i crkva Svetih Arhanđela, nešto kasnije (ali, takođe u XIV veku) manastir posvećen Svetom Urošu, a u Donjem Nerodimlju crkva Svetog Stefana (XIV vek) i crkve Svetog Nikole iSvete Bogorodice (XV vek).

U porti manastira Svetih Arhanđela sve doskora vegetirao je stoletni bor, koji je, po narodnom predanju ljudi ovog kraja, zasadio car Dušan.

Zub vremena i dramatična istorijska zbivanja tokom viševekovne turske okupacije učinili su da je najveći deo spomeničkog blaga, uključujući i sam dvorac Nemanjića, uništen. Ali, bez obzira na sva razaranja i pustošenja koja su učinjena u vreme Osmanlija, sve doskora bili su očuvani ostaci kraljevskih zdanja, zidine srednjovekovnog utvrđenog grada, temelji porušenih i opljačkanih manastira i crkava, kao i drugi značajni tragovi memorijalnog karaktera. Na žalost, u vreme poslednjih velikih sukoba na Kosovu i Metohiji (tokom 1999. godine, u vreme bombardovanja srpskih gradova i sela, a i kasnije, nakon što je nad Kosmetom uspostavljen protektorat) uništeni su i ti preostali tragovi srednjovekovnog Nerodimlja.

Neobuzdana šiptarska vojska sravnila je sa zemljom sve što je podsećalo na srpsku srednjovekovnu državu i Nemanjiće, pa je tako do temelja razoren i relativno dobro očuvani manastir Svetog cara Uroša iz XIV veka, koji je bio poznat po tome što je u njemu boravio i umro car Uroš, koji je decembra 1371. godine tu i sahranjen.

Po narodnom predanju, manastirsku crkvu Uspenija presvete Bogorodice podigla je nad sinovljevim grobom carica Jelena, majka Uroševa. Po turskim dokumentima, manastir je 1487. godine napušten, a njegove velike posede koristili su seljaci iz okoline. Međutim, u Žitiju cara Uroša patrijarh Pajsije 1584. godine piše o obnovi crkve Uspenija presvete Bogorodice i izgradnji novog kivota.

Tokom XVI i XVII veka srpske crkve i manastiri na Kosovu i Metohiji često su bili na udaru pljačkaša i vandala svake vrste, jer se u manastirskim riznicama čuvalo kulturno blago koje su stvarali naraštaji Srba tokom mnogih decenija.

Ponekad je gramzivost i verski fanatizam dostizao takve razmere da je za pravoslavno monaštvo dovođen u pitanje i sam opstanak na ovim prostorima. Neposredni učinci svega toga najbolje su vidljivi upravo u Nerodimlju, gde su sa lica zemlje nestali i poslednji vidljivi tragovi srpskog postojanja kroz vekove.



Poreklo stanovništva, selo GORNJE NERODIMLJE (Uroševac)
Objavljeno: jul 20, 2014 Na: Vojislav Ananić, Zavičaj - Sela I Gradovi |

Selo je u planinskom podnožju Kurkulice i Nerodimske planine, na reci Nerodimki, pri njenom izlazu u Nerodimsko polje.

Glavni deo sela je zbijenog tipa. Ali selu pripada i zaselak Stojkovići, koji se sada računa kao njegova mahala, a niže sela ima malo izdvojena i jedna grupica arbanaških kuća zvana Koštanjevci. Stojkovići su na 1,5 km severoistočno od sela. Selo se tako deli na Nerodimlju, Stojkoviće i Koštanjevce.

Selo je staro i poznato iz naše nacionalne istorije po dvorcu koji su i njemu imali Nemanjići počev od kralja Milutina.

Pošto je za turske vladavine na ataru ovog sela osnovano još jedno naselje kao njegov zaselak ili mahala, pa nosilo i isto ime, to se ono za razliku od starijeg sela nazvalo Donjom, a onda staro selo – Gornjom Nerodimljom.

Iako u selu nema starinaca, ono, izgleda, nije potpuno napuštano tokom turske vladavine već se stanovništvo u njemu samo smenjivalo.

Rodovi:
– Dajići (11 k., Đurđic). Stari doseljenici iz Vasojevića, odakle su se doselili da bi izbegli krvnu osvetu . Po iščeznuću starih rodova Dajići su kao jedan od najstarijih doseljeničkih rodova preuzeli na sebe domaćinstvo u održavanju kulta sv. (cara) Uroša. Oni seku kolač o danu cara Uroša (15. decembra), o sv. Arhanđelu, i letnjem i zimskom, jer je njihova crkva sv. Arhanđela zadužbina Nemanjića, pa čak i prvog i drugog dana Uskrsa (prvog u selu kod starog bora, a drugog dana kod crkve sv. Uroša). Veći deo ovoga roda (7 kuća) živi u zaseoku Stojkovići, gde su se preselili iz sela pored svojih nekadašnjih pojata.
– Bogošovići (2 k., Sv. Nikola). Nepoznatog su porekla, možda vlaškog, jer za njih kažu da su bili mečkari iz Vlaške.
– Đuretanovi (13 k., Sv. Nikola). Davnašnji su doseljenici iz Marevca (Novobrdska Kriva reka), pa ih neki zajedno sa Bogošovićima smatraju za starije doseljenike od Dajića.
– Bugarčići (2 k., Sv. Arhađeo), doseljeni sredinom 18. v. iz „Bugarije“.
– Lukići (5 k.,Sv. Jovan), doseljeni krajem 18. v. iz Mogile (Gornja Morava).
– Jovičići ili Šabići (14 k., Sv. Jovan), doseljeni iz Starog Kačanika početkom 19. veka.
– Dabići (18 k.,Sv. Đorđe Alimpije). Doseljen iz Sev. Albanije sredinom 18. veka kao „Fande“, tj. kao Arbanasi katolici. Arbanaški rodovi Ćorovići i LJamovići u Rašincu su im „odeljaci“.
– Lopotarevi (2 k., Sv. Nikola), doseljeni oko 1830. iz Sirinića.
– Stojkovići (2 k., Sv. Nikola), doseljeni oko 1830. iz Sirinića. Žive u zaseoku Stojkovićima.
– Joksimovići (4 k., Đurđic), iz Kosina oko 1830.
– Đurđijanovići (2 k., Sv. Đorđe Alimpije), iz Štimnje oko 1870. Dalja starina im je u Ižencu (Sirinić).
– Boškovići (2k., Sv. Arhanđeo), iz Babuša 1878.
– Mrčevi (5 k., Sv. Petka), iz Viče u Siriniću oko 1880.
– Ristići (1 k., Sv. Jovan Zlatousti), iz Dobrotina oko 1880. Žive u zaseoku Stojkovićima.
– Živkovići (3 k., Sv. Nikola), iz Gušterice na miraz oko 1885. Žive u zaseoku Stojkovićima.
– Nikolić-Burničanin (1 k., Sv. Nikola), iz Štimnje 1885, inače starinom iz Burnika.
– Krstići (4 k., Sv. Pantelejmon), iz Sušića u Siriniću oko 1890. Dalja starina im je u gusinjskom kraju.
– Bojini (1 k., Sv. Jovan), iz Robovca, na miraz, oko 1890. Žive u zaseoku Stojkovićima.
– Joksimović (1 k., Sv. Pantalejmon), iz Sušića u Siriniću oko 1890. kao momci (sluge). Žive u zaseoku Stojkovićima.
– Nikšići (2 k., Sv. Nikola), iz Drajčića u Sretečkoj Župi oko 1905.
– Đurđević (1 k., Sv. Nikola) iz istog sela 1923.
– Stolići (2 k., Sv. Pantalejmon). Sima Stolić iz Sušića u Siriniću na svom ambulantnom zanimanju terzistvom prešao na islam nekoliko godina pre Balkanskog rata (uzeo ime Isen), oženio se jednom Arbanaskinjom i nastanio u G. Nerodimlji. Po oslobođenju od Turaka Isen se vratio u pravoslavlje, ponovo se nazvao Simom, pa preveo na pravoslavlje i celu svoju porodicu (njegov sin Šerif dobio je ime Milan).

Arbanaški rod je Koštanjevci (8 k.), od fisa Sopa. Preselili se iz Koštinjeva u Siriniću oko 1870, na sadašnje mesto gde su imali zimovnike za stoku.

IZVOR: SANU, Srpski etnografski zbornik, knjiga LXXVIII, Odeljenje društvenih nauka, Naselja i poreklo stanovništva, knjiga 39, ATANASIJE UROŠEVIĆ: KOSOVO, IU “Naučno delo“, Beograd, 1965. Priredio saradnik portala Poreklo Vojislav Ananić

Tekst i fotografije poslao: Milorad Ristić





Dodaj fotografiju

Komentari

Bićemo Vam zahvalni ako podelite informacije, zanimljivosti, priče i legende koje se odnose na ovo mesto.

Komentare koji sadrže govor mržnje, psovke i uvrede ne objavljujemo. Mišljenja izneta u komentarima su privatno mišljenje autora komentara.
Komentari će biti objavljeni nakon provere od strane administratora.







© 2015 Srbijanac.rs | Template design by W3layouts | SM Programming